Bu yazı Kariye Müzesi (1) : Hz Meryem'in Hayatı yazısının devamıdır.


Orta kapının üzerinde Hz İsa'nın önemli bir tasvirini görüyoruz. Bu resmin önünden ileriye doğru giderek Dış Narteksin dışına (2B) geçiyoruz ve köşede Müze'nin dükkanına kadar yürüyoruz. Bu bölümde Hz İsa'nın doğuşunu takiben gerçekleşen olaylar resmedilmiş.

Doğu'dan gelip Hz İsa'yı arayan 3 müneccim rahip kral Kral Herodes'e onu soruyorlar. Haberi alan Kral Herodes rahiplerin ağzından laf almaya çalışıyor. Çok sinirlenen ve Hz İsa'yı hükümranlığına bir tehdit olarak gören Kral Herodes askerlerine tüm ülkede 2 yaş ve altındaki tüm çocukların öldürülmesini emrediyor.







"Masumların Katledilişi" olarak anılan olaylar resmedilmiş. Askerlerin yaptığı katliam, kollarında ölü çocuklarıyla yas tutan, ağıt yakan anneler... Soldaki resimde oğlu Vaftizci Yahya'yı askerlerden kaçıran Elizabeth'in oğluyla bir mağarada saklanışı ve oğlunu bu yolla kurtarışı görülüyor.

Dış narteksin bu bölümünde Şeytan ile Hz İsa'nın çölde karşılaşması da çizilmiş. Şeytan Hz İsa'ya Avrupa ve Asya Krallığını teklif ederek onu dört kere kandırmaya çalışmış. Ama hiçbirinde başaramamış.

Bu bölümde ayrıca Hz İsa'nın mucizelerinden bir bölüm sergileniyor: Hz İsa'nın suyu şaraba çevirişi, ekmekleri çoğaltması gibi...

Müzenin girişinin hemen karşısında bulunan iç narteksin dışına geçiyoruz. (1B)

Kubbenin altında Hz İsa'nın gerçekleştirmiş olduğu diğer muziceler görülüyor. Hz İsa kolu sakat, cüzzamlı, kör, topal, kanaması olan insanları iyileştirirken resmedilmiş.


İç narteksin orta kapısının üstünde klisenin son banisi Hz İsa'ya Kariye Manastırının bir maketini sunuyor. Baninin kafasındaki Osmanlı kavuğu ve kaftanı ise oldukça dikkat çekiyor.




3 numaralı bölümdeyiz. Bu büyük bölümde Hz Meryem'in ölümü ve kanatlı olarak tasvir edilmiş Hz İsa'nın cennetten gelip elinde Hz Meryem'in ruhunu taşıyan bebekle tekrar cennete dönüşü anlatılıyor. Rehberin yönlendirmesiyle Hz İsa'nın 6 kanadında da bebeğin yüzünün olduğunu farkediyoruz. Bu bölümde yer alan freskoların en önemli özelliği ters perspektif kuralının uygulanmış olması, diye anlatıyor rehber. Objeler uzaklaştıkça küçüleceğine tersine büyüyor. Konstantiniye'nın düşüşünden sonra Avrupa'ya dağılan Bizans sanatçıları Rönesans'ın doğuşuna büyük katkıda bulunmuş. (13. yy)


Müzenin girişinde sağda kalan bölüme, Şapel'in içine (4) giriyoruz.



Bu bölümdeki en önemli 2 sahneden biri "Anastatis" Diriliş. Bu sahnede cennetten gelen İsa cehennemin kapılarını kırarak Şeytan'ı bağlıyor ve Adem ile Havva'yı mezarlarından çıkarıyor.



İkinci sahne "Son Yargı" kompozisyonu. Meryem ve Vaftizci Yahya'nın arasında İsa, havarileri ve diğer peygamberler var. Onların altındaki tartıda ölmüşlerin ruhları tartılarak günahları ve sevapları hesaplanıyor. Sonuca göre ya kırmızı ile gösterilen cehenneme ya da beyaz ile gösterilen cennete gönderiliyorlar.

Yandaki duvarlarda cennet ve cehennemle ilgili başka tasvirler de yer alıyor: cennete çıkan merdiven Yakup Ağacı'nı, dörtlü bölüm "Günahkarların Azabı" kompozisyonunu gösteriyor.



Ahit sandığının taşınması da bu duvarda resmedilmiş. Hz Süleyman İsrail'in yaşlılarıyla birlikte Ahit Sandığını inşa edilen tapınağın içindeki kutsallar kutsalına yerleştiriyor. Bu Ahit sandığının Hz Meryem olduğuna inanıyorlarmış.


Bu bölümdeki mozaikler 13 yy'dan kalma.

Bu dini ikonalarla dopdolu resimli roman gibi müzeden çıkıp hemen yanındaki Asitane'ye giriyoruz. Asitane'nin en ilginç yönü farklı dönemlere ait eski Osmanlı mutfağından yemekler sunması. Bize II. Beyazıd döneminde şehzade sünnet şöleninde sunulan birbirinden ilginç yemekler rastgeliyor. Tadı enfes yemeklerle midemiz şölen yapıyor.

3 Aralık 2006

Tuğba Tarakcı ve Volkan Özçelik

 bu yazıyı sevdin mi?  hemen una ekle!

Pastırma sıcaklarının halen devam ettiği
keyifli bir Pazar günü Kariye Müzesi'ne gitmeye karar verdik. Kariye Müzesi'nde bulunan çeşitli dini hikayeler anlatan mozaiklere, fresklere anlamadan bakıyor olmamak için Beşiktaş'taki Kabalcı Kitabevi'nden bir rehber kitap almaya karar veriyoruz. Kariye müzesiyle ilgili Ahmet Faik Özbilge'nin Fener Balat Ayvansaray kitabını alıyoruz.. Ve Karaköy üzerinden önce motorla Ayvansaray'a, sonra yürüyerek Edirnekapı'daki Kariye Müzesi'ne ulaşıyoruz. Yol boyunca dersimize çalışmayı da ihmal etmiyoruz.

Kariye veya eski adıyla Khora İstanbul'un en eski manastırlarından biri. Bizans sanatının en nadide, en göz alıcı eserlerini içinde barındırıyor. Kariye'nin bulunduğu bölge 4. yüzyıldan itibaren Hristiyanlartarafından kutsal bir mekan olarak kabul ediliyor ve birçok dindar ziyaretçiyi kendine çekiyor. Bölgenin kutsallığı Hristiyanlığın ilk döneminde putperestler
tarafından Aziz Babylas'ın seksen dört müridiyle birlikte İzmit'te öldürülmesinin akabinde buraya defnedilmesinden ve kutsal emanetlerinin buraya taşınmasından geliyor. İçinde barındırdığı ikonalar yüzünden ikonolazma karşıtları tarafından geçen 10 yüzyıl içinde birkaç defa yakılıyor.

9. yüzyıldaki İznik Konsili'nde ikonacıların zaferiyle Kariye Manastırı da hediye edilen yeni hazinelerle ihtişamlı günlerine geri dönüyor. Tarihi boyunca Manastır çeşitli istilalarda tekrar tekrar tahrip ediliyor ve tekrar tekrar inşa ediliyor, 1510'da Osmanlılar tarafından resimlerin üzeri panoyla örtülerek camiye çevriliyor, 1956'da ise panolar kaldırılarak müze haline getiriliyor.

Müzeye giriş yaptıktan sonra gezintimize nereden başlayacağımızı bilemeden resimlerle rehberdeki hikayeleri eşleştirmeye çalışarak dolanmaya başlıyoruz. Tam hayalkırıklığı içinde resimleri anlamaya çalışmaktan vazgeçecekken, müzeye giren İngiliz turist kafilesi ve
rehberlerini gördükten sonra yüzümüz aydınlanıyor. Turist rehberinin peşine takılarak müzeyi doğru biçimde gezmeye başlıyoruz. Ben notlarımı alırken Volkan da mozaik ve fresklerin fotoğraflarını çekiyor.

Klisenin ana bölümü olan naosta solda Hz İsa
sağda ise Hz İsa'yı kucağına almış Hz Meryem görülüyor.
Hz İsa'nın elindeki kitapta Grekçe şu sözler yazıyor:
"Bana gelin, siz tüm yorgunlar ve ağır yükler taşıyanlar,
ben size huzur veririm." Hz Meryem'in olduğu bölümde "Tüm evreni kapsar" anlamına gelen bir yazı yazıyor.

İç narteks'in içinde en dibindeyiz. (1A)

Müzenin birinci bölümünde Hz. Meryem'in hayatıyla ilgili
hikayelere rastlanıyor. Bu bölümdeki hikayeler batıdaki
kliselerde resmedilen hikayelerden biraz farklı. Çünkü
Doğu'nun kliselerinde Yeni Ahit'e alınmamış diğer
evanjillerdeki hikayelere de itibar ediliyor. Bu durum
turistleri oldukça şaşırtıyor.




İlk resimler Hz Meryem'in doğuşunu, 6 aylıkken 7 adım atarak yürümeye başlaması gibi olayları gösteriyor.











Evlenme çağına gelen Hz Meryem'in taliplerinin asaları bir sunağa bırakılıyor ve doğru adayın seçilebilmesi içinkutsal bir işaret bekleniyor. Ve bir süre sonra Yusuf'a ait asa yeşeriyor. Böylece Yusuf ile Hz Meryem evleniyorlar. Hz Meryem'in Yusuf ve Yusuf'un önceki evliliğinden olma oğluyla yeni evlerine gidişleri de bu resmin sağındaki duvarda resmedilmiş.






Eşi iş gezisinde olan Hz Meryem'e kuyu başındayken dört büyük melekten Cebrail görünüyor. Resimdeki Cebrail'in Yunanlıların aşk meleği Eros'u anımsatması bizi biraz gülümsetiyor. Cebrail Hz Meryem'e bir çocuğu olacağının müjdesini veriyor.

Orta Kapıdan dış narteks'in (2A) içine geçiyoruz.

İş gezisinden dönüp de Hz Meryem'in hamile olduğunu öğrenen Yusuf önce onu boşamak istiyor. Ancak rüyasında gördüğü bir melek ona çocuğun Tanrı'dan geldiğini ona bildiriyor, o da bu isteğinden vazgeçiyor. Meryem, Yusuf ve Yusuf'un oğlu Nasıra'dan Beytlehem'e nüfus sayımı için yolculuğa çıktıktan kısa bir süre sonra Hz İsa doğuyor.

Yazının devamını okumak için lütfen kısa bir süre sonra yayınlayacağımız
Kariye Müzesi (2) : HZ. İsa'nın Doğuşu yazısını bekleyin.

3 Aralık 2006

Tuğba Tarakcı ve Volkan Özçelik

 bu yazıyı sevdin mi?  hemen una ekle!