Uçsuz bucaksız bir bozkır. Ayaza çalmış soğuk.
Rüzgarın uğultusu. Otlayan atlar. Herbirinin
ayrı bir ruha sahip olduğuna inanılan gök,
ırmak, yer... "Cengiz Han ve Mirasçıları"
sergisinin hemen girişine konulmuş Moğol
Otağ replikasının içinden geçerken gözlerimizi
kapatıyoruz ve o andan itibaren bundan
tam 800 yüzyıl önce kurulmuş Büyük Moğol
İmparatorluğunun görkemli ve mistik
serüveninin içinde kendimizi buluyoruz.

"Cengiz Han'ın atası yüksek Tanrı'nın takdiriyle
yaratılmış bir bozkurttu." Moğolların Gizli Tarihi

Büyük Moğol İmparatorluğunun temelleri
Cengiz Han tarafından kendinden önce ve
sonra kurulmuş birçok devlet gibi Orhun
Vadisinde atılmış. Kutsal topraklar olarak
kabul edilen Orhun Vadisine sahip olanın
dünyaya egemen olacağına da inanılırmış.
Büyük Hun İmparatorluğu, Göktürkler,
Orhun Türkleri, Uygurlar, Karahitaylar,
Moğollar hep bu topraklarda doğmuşlar
ve bu topraklarda güçlü, egemen devletler
kurmuşlar. Zorlu doğa koşulları nedeniyle
göçebe bir yaşam tarzı olan bu insanların
aynı zamanda en güçlü yerleşik devletlerin
kurucuları olmaları oldukça şaşırtıcı birçokları için.

"At sırtında ok atarak yaşayan"
Büyük Hun İmparatorluğuna bağlı Türk,
Moğol kavimleri daha sonra ayrılarak kendi
bağımsız devlet örgütlenmelerini kurmuş.
Türk kavimleri 6. yy'da ilk defa Türk adıyla
Göktürk devlet örgütünü kurmuş.

Türk dilinin en eski yazılı belgeleri olarak
kabul edilen Orhun yazıtlarının temsili oldukça
etkileyici. Hükümdar Bilge Kağan, kargeşi
komutan Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk'u orta okul
tarih kitaplarından hatırlamamak imkansız.
Bilge Kağan Kül Tigin'in ölümünün ardından bu
taş yazıta kendi demesiyle gönüldeki sözünü
vurdurmuş:

...Zamanı Tanrı yaşar. İnsan oğlu hep ölmek için
türemiş...
...Kül Tigin koyun yılında 17. günde uçtu.
9. ay 27. günde yas töreni tertip ettik.
Türbesini, resmini, kitabe taşını, maymun
yılında 7. ay 27. günde hep bitirdik...
Ben ebedi taş yontturdum...

Kül Tigin'in ölümünden uçmak olarak
bahsedilmesi eski Türkler'in Şamanizm'e
inanmasından kaynaklanıyor. Bu inanca göre
ölenin ruhu atmacaya dönüşerek uçarmış.

"Okyanus benzeri hükümdar" olarak anılan
Cengiz Han'ın devleti İran'da İlhanlı, Rusya'da
Altın Orda (Tatar Devleti), Çin'de Yuan
Hanedanı devletlerine öncülük etmiş.
Çin'den İran'a, Rusya'dan Macaristan'a bir asır
gibi kısa bir zamanda egemen olmuşlar.
Babadan oğula değil mevki, görgü ve
hizmetin belirleyici olduğu yeni bir devlet
yönetim modelini benimsemeleri, bilginin
İran'dan Orta Avrupa'ya 1-2 günde ulaşmasını
sağlayan güçlü haberleşme sistemleri,
bilginin doğu ve batı arasında dolaşımını
sağlamaları ( İran astronomisinin ve Çin tıbbının
Avrupa'ya geçişini sağlamaları veya Batı
sanatının doğuya taşınması.), ticareti teşvik etmeleri,
dinsel hoşgörü bu devletin yapıtaşları olarak
kabul ediliyor. Bunun yanısıra zalimlikleri ile
de oldukça meşhurlar. Heisenberg
İmparatorluğunun keşişi Caesarius,
Moğol Devletinden ilk bahseden batılı
kaynaklardan biri olan kitabında onlardan
şöyle bahsediyor: "Geçen yıl bir halk Ruten
İmparatorluğunu istila edip koca bir klanı
ortadan kaldırdı. Kim olduklarını, nereden
geldiklerini ve nereye gittiklerini bilmiyoruz."
1235 yılında Moğol Kurultay'ının ordunun
batı seferlerine başlaması için verdiği karar
ile Moğollar Avrupa akınlarına başlıyorlar.
1241 yılında ise büyük at sürüleri için geniş
otlakların bulunmaması gerekçesiyle
geri dönüyorlar.

Sergide dünyanın sayılı müzelerinden ve
Türkiye'deki diğer müzelerden derlenmiş
600 eser sergileniyor. Bunlar arasında
arkeolojik eserler, altın ve gümüş hazine
parçaları, savaş araçları, zırhlar, el yazmaları,
minyatürler, tablolar, heykeller, giysiler,
el ve müzik aletleri, dinsel objeler, haritalar,
seramikler, tarihi belgeler var. Beni
etkileyen bazı eserlerden kısaca
bahsetmek istiyorum.






6. yy'a ait bu mermer Moğol Başı heykeli başındaki tacda
kanatlarını açmış bir kuş betimlenmiş. Kuş kişinin üstün
konumunu simgeliyor.












Beyaz saçlar
devlet gücünü,
siyah saçlar
ordu gücünü
temsil ediyor.







Kubilay'ın kurduğu Çin Yuan Hanedanı
eski dinleri Şamanizm ile ortak yönleri
olan Budizm'i benimsemiş. Guanyin heykelciği
ise Yuan dönemi dinsel sanatın en
nadide eserlerinden biri.












Ünlü bilgin Kazurni'nin
kozmografisinden alıntı.
(13.yy.)
Tek boynuzlu at ve
fil düşman olarak
resmedilmiş.





Kaplumbağa 13. yy Çin
geleneğine göre evren
kavramı kaplumbağa ile
tasvir ediliyor.
Kabuğun kavisli bölümü
gökkubbe, alt bölüm
yeryüzü.

Pusulanın yönlerini simgeleyen
4 hayvandan biri kaplumbağa.
[ Cengiz Han ve mirasçılarının dünyanın
kuzey, güney, doğu ve batısında kurduğu
devlete atıf var. ] Aynı zamanda erkekliğin,
uzun yaşamın ve sonsuzluğun sembolü.



Acı yeni yaşamlara
yeniden ve yeniden
doğmanın kesintisiz
döngüsünün özüdür.
Yaşam Çarkının
göbeğindeki üç hayvan
yenilmesi gereken üç
zayıflığı gösteriyor.
Domuz cahilliğin, horoz
açgözlülüğün, yılan
nefretin sembolü.



















Makrokozmos ve mikrokozmos sembolü.

Buda heykellerinin üzerinde çeşitli dinsel ve felsefi
öğretilere işaret eden semboller mevcut. Baş parmak ve ortanca parmağın birleştirilmesi öğretme
işareti ( Tek Tanrılı dinlerden de bu işareti
anımsayabilirsiniz.) Diğer simgeler: İçi yaşam dolu vazo
, kötülük ve cahilliği yok eden asa, çan dişilik ve
bilgelik, yıldırım erkeklik ve güç, cahilliğin
karanlığını kesen kılıç, bilgi ve içgörüyü aydınlamayı
temsil eden lotus (Efsaneye göre dünyanın başlangıcında
sadece okyanus vardı ve sonra suda 1000 altın lotus
çiçeği ortaya çıktı.) ve ay ve güneş ( evren ile bütünleşme anlamında makrokozmos'u ifade
ediyor)

Bereket ayininde bu maske ve kostüm giymiş Tsam dansçısı
başındaki 5 kurukafa yenilmesi gereken 5 düşman güdüyü
temsil ediyor: cehalet, nefret, kıskançlık, hırs ve
gurur.
İnancına düşman şeylere korku salabilmek için korkunç bir
görünüme bürünmüş. Maskenin üzerinde çizili 3. göz ise göremediğimiz şeyleri
görmemizi sağlayan iç gözümüzü temsil ediyor.

 bu yazıyı sevdin mi?  hemen una ekle!